İspanya Veraset Savaşı

İspanya Veraset Savaşı, Deniz aşırı sömürgeleri de bulunan İspanya tahtına kimin geçeceğine dair devletler arası yaşanan anlaşmazlık sonucu patlak vermiştir. Dönemin İspanya’sı sahip olduğu topraklar ile önemli bir güçtür ve boşta kalan taht, güçler dengesini değiştirebilecek derecede önemlidir.

SAVAŞIN SEBEBİ

İspanya Kralı II. Charles’ın çocuğu yoktur ve bundan dolayı tahta kimin geçeceği belirsizdir. Tahtta hak iddia eden iki önemli taraf bulunmaktadır: Evlilikler yolu ile Fransa ve Habsburg soyundan dolayı Avusturya İmparatorluğu. İspanya Kralı II. Charles ölümünden önce bir vasiyet kaleme almış ve vasiyetinde tahtı, Fransız Kralı XIV. Louis’in torunu V. Felipe’ye bırakmıştır. Yalnız vasiyetinde önemli bir şartı da bulunmaktadır. İspanya ve Fransız Krallıkları birleştirilmeyecektir. Eğer bu şartla Fransız Kralı tahtı kabul etmezse, taht Habsburg İmparatorunun oğluna aynı şartla verilecektir.

Fransa Kralı XIV. Louis bu teklifi kabul etti. 1700 yılının 1 Kasım’ında II. Charles ölünce XIV. Louis 24 Kasım’da torunu V. Felipe’yi İspanya’nın ilk Bourbon hanedanından olan Kralı olarak ilan ediverdi. V. Felipe’nin Fransız tahtının da varisi olarak kalması iki krallığın birleştirilmemesi şartının tutulmayacağına işaret ediyordu. Geniş bir toprak parçasına hükmeden İspanya Krallığı ile Fransız Krallığının birleşmesi Fransa’nın rakipsiz bir güce kavuşması ve güçler dengesinin bozulması anlamına gelecekti.

Fransa’nın bu girişimine karşılık 7 Eylül 1701 tarihinde İngiltere’nin, Kutsal Roma İmparatorluğu’nun, Hollanda’nın, Portekiz’in, Brandenburg ve Savua dükalıklarının katıldığı büyük bir ittifak meydana geldi. 1702 yılında başlayan savaşlar, 1715 yılına dek sürdü.

İspanya Veraset

Bu savaşlar boyunca ittifak Fransa’ya karşı zaferler kazandı. Fransa kuvvetleri 1704 yılında Blenheim savaşı ile Alman topraklarından atıldı. 1706 Ramillies ve 1708 Oudenaarde Savaşları ile de Benelux ülkelerinden (Belçika, Hollanda, Lüksemburg) çıkarıldı. Tüm bu muharebeler Utrecht Barışı ile son buldu. İmzalanan Utrecht Barışı siyasi tarih açısından son derece önemlidir. Günümüz Avrupa’sı bu antlaşma ile şekillenmiştir.

SAVAŞIN SONUCU VE UTRECHT ANTLAŞMASI

Utrecht Antlaşmasını ortaya çıkaracak kongre 29 Ocak 1712’de toplandı. Antlaşmanın konusunu İspanya topraklarının paylaşımı oluşturmaktadır. İngiltere Cebelitarık ve Minorka adasını, Savua Dükalığı Sardunya adasını aldı. İspanya’nın Akdeniz’de bulunan diğer toprakları ile İspanya Hollandası (Belçika) Avusturya Habsburglarına bırakıldı. XIV. Louis’in torunu V. Felipe İspanya tahtına II. Philippe adıyla geçti. Fransa Amerika’da bulunan iki kolonisini (Newfoundland ve Nova Scotia) İngiltere’ye devretti.

Utrecht Antlaşması

Utrecht Barışı ile Fransız etkisi sınırlandırıldı ancak ortadan kaldırılamadı. Fransa’nın İspanya’daki etkisi artarak devam etti, dil ve uygarlığı Avrupa’da yayılmayı sürdürdü. Yalnız bu savaşlar sonrasında asıl gücünü artıran devlet İngiltere olmuştur. Büyük devlet unvanı kazanan İngiltere İskoçya ile birleşmiş, Minorka ve Cebelitarık’la Akdeniz gücü olmuş, Amerika’da iki toprak parçası elde etmiştir.

Antlaşma neticesinde Fransa ve İspanya arasında bir birleşmenin söz konusu olmayacağı karara bağlanmıştır. Fransa, İspanya Hollandası’ndaki hakkından feragat etmiş olduğundan Kutsal Roma İmparatoru da düşmüş oluyordu.

SAVAŞIN ÖNEMLİ ÖZELLİKLERİ

1-) 1648 yılında imzalanan Westphalia (Vestfalya) Antlaşması ile kurulan ‘Modern Dünya’ Utrecht Antlaşması ile tam karşılığını bulmuştur denebilir.

2-) 1700 ile 1715 yılları arasında farklı cephelerde gerçekleşen İspanya Veraset Savaşları profesyonel ordularca gerçekleştirilmiştir. Bu alanda önemli bir başlangıç olarak kabul görmektedir.

3-) Ayrıca gerçekleşen savaşların sebebi dini değil politika ve ekonomi kaynaklıdır. Yazıda bahsettiğimiz üzere bir taht mücadelesi ile başlayan savaşlarda güçler dengesini koruma amacı önem arz etmiştir.

4-) Savaşın yayıldığı coğrafyaya baktığımızda İspanya’nın geniş topraklarının da etkisiyle mücadelenin geniş bir alanda gerçekleştiğini görüyoruz. Bundan dolayı bir ‘Dünya Savaşı’ özelliği de kazanabilmektedir.

Not: Bu yazıda kısmen Oral Sander’e ait İmge Kitabevi’nden çıkmış olan ‘Siyasi Tarih İlkçağlardan 1918’e’ isimli kitaptan faydalanılmıştır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.