1755 Lizbon Depremi

1 Kasım 1755 tarihinde, Portekiz’in başkenti ve çevresi 30 bin civarında insanın hayatına mal olan bir depremle sarsılmıştır. Bu deprem sırasında 30 bin kişinin öldüğü, deprem sonrası oluşan tsunami ve yangınlardan dolayı ise bu sayının 60 bin civarına yükseldiği düşünülmektedir. Deprem sonucunda Lizbon şehrinin büyük kısmı yıkılmıştır.  Kral I. Jose’nin kişisel danışmanlığını yapan ve bir soyluluk unvanı olan ‘Marquis of Pombal’ (Türkçe: Marki) ile anılan Jose de Carvalho e Melo felaketten sonra oluşan travmadan sıyrılıp, şehri yeniden inşaya odaklanmış ve meşhur şu sözlerini söylemiştir: ‘Ölülerimizi yakacağız, yaralılarımızı tedavi edeceğiz.’ Marki kurtarma ve sağlık ekiplerini organize etmiş, yıkılmış şehrin yeniden inşası emrini vermiş ve süreci yönetmiştir. Reformist devlet adamı bu büyük depremin ardından ülkede ekonomi, mimari, idari alanlara ek olarak eğitim alanında da birçok radikal değişikliği gerçekleştirmiştir.

Marki şehri yeniden inşa ederken politikadan da geri durmamıştır. Aristokrat ve Ruhban sınıfında bir reform gerçekleştirmeyi arzu etmiştir. 1758 yılında Krala karşı bir suikast girişiminde bulundukları gerekçesiyle ‘Pombal’, Cizvitlerin tüm mal varlığına el koydurur ve bütün mensuplarını ülkeden kovar. Bunun ardından ülkede seküler eğitimin temellerini atar.

Depremden sonra yaptığı çalışmalarla sismoloji bilimine de katkı sağlayan Sebastião José de Carvalho e Melo şehrin farklı bölgelerine deprem hakkında çeşitli soruları barındıran (su seviyesinde herhangi bir değişikliğin fark edilip edilmediğini, kaç binanın yıkıldığı ve ne tür hasarlar aldığı vb. gibi) anketleri göndermiştir.

Yine bu büyük felaketten sonra dünyada ilk kez depreme dayanan veya direnç gösteren evler ve meydanlar inşa edilmiştir. Başbakan ‘Marquis of Pombal’ bunlara ek olarak köleliğin Portekiz’de ve sömürgelerinde kaldırılmasından, vergi sisteminin değiştirilmesine, donanmadan orduya dek çok farklı alanlarda Portekiz’de büyük yeniliklere imza atmıştır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.