Dış Ticarette Teslim Şekilleri

Milletlerarası Ticaret Odası (International Chamber of Commerce) ticari malın taşınmasına ve teslimine dair alıcı ve satıcının sorumluluklarını, oluşan maliyetin nasıl paylaşılacağını, risklere karşı yükümlülükleri belirleyen birtakım kavramlar belirlemiştir. Uluslararası Ticaret Hukuku ile ilişkili olarak ilk defa 1936 yılında yayınlanmış bu kavramlar INCOTERMS olarak adlandırılır. 1953, 1967, 1976,1980, 1990, 2000 yıllarında revize edilen INCOTERMS’in 1 Ocak 2011’de yürürlüğe giren INCOTERMS 2010 versiyonu geçerliliğini koruyan son halidir. Bu revizyon ile geçerli teslim şekilleri 13’ten 11’e düşürülmüştür.

Tüm Taşıma Modlarında Kullanılan Teslim Şekilleri

EXW – EX WORKS TİCARİ İŞLETMEDE TESLİM
FCA – FREE CARRIER TAŞIMA VASITASINA TESLİM
CPT – CARRIAGE PAID TO TAŞIMA ÖDENMİŞ OLARAK
CIP – CARRIAGE AND INSURED PAID TO TAŞIMA VE SİGORTA ÖDENMİŞ OLARAK
DAT – DELIVERED AT TERMINAL TERMİNALDE TESLİM
DAP – DELIVERED AT PLACE BELİRLENEN YERDE TESLİM
DDP – DELIVERED DUTY PAID GÜMRÜK VERGİLERİ ÖDENMİŞ OLARAK

 

Sadece Deniz ve İç Su Yolu Taşımalarında Kullanılan Teslim Şekilleri

FAS – FREE ALONGSIDE SHIP GEMİ DOĞRULTUSUNDA TESLİM
FOB – FREE ON BOARD GEMİYE YÜKLEYEREK TESLİM
CFR – COST AND FREIGHT MAL BEDELİ VE NAVLUN
CIF – COST, INSURANCE AND FREIGHT MAL BEDELİ, SİGORTA VE NAVLUN

1-) EXW (EX WORKS)

Ticari işletmede teslim anlamına gelir. Satıcı, malları sözleşmede belirlenen tarihte ticari işletmesinde alıcının emrine hazır tutar. Satıcı, malları taşınması için herhangi bir araca yüklemek zorunda değildir. Alıcı, malları işletmeden teslim alarak taşınması için gerekli belgeleri hazırlar, gümrük işlemlerini tamamlayarak malları kendi ülkesine ithal eder. Malların işletmede teslim edilmesinden itibaren malla ilgili bütün masraf ve risk ile diğer yükümlülükler alıcı tarafından karşılanır. Satıcının en az sorumluluğu bulunan teslim şekli bu yöntemdir.

Satıcının Sorumlulukları: Satıcı sözleşme koşullarına uygun malı hazırlayarak önceden belirtilen tarihte veya süre içinde yine anlaşmada belirtilen yerde (Fabrika, depo, büro vb.) malları alıcının emrine verir. Malların emrine hazır tutulduğunu alıcıya bildirir. Malın ambalajlanması gerekiyorsa ambalajlanması, malın tartı, sayım, kalite kontrolü gibi yoklama giderlerinin karşılanması, masrafları alıcıya ait olmak üzere alıcının ihracat ile ilgili belgeleri almasına yardımcı olunması satıcının sorumluluklarına giren maddelerdir.

Alıcının Sorumlulukları: Sözleşmede belirtildiği şekilde teslim alarak, mal bedelini öder. Malın ihracı ile ilgili tüm muhtemel gümrük vergi ve resimlerini karşılar. Malları satıcının işletmesinden teslim aldığı andan itibaren malla ilgili tüm risk ve masraflar alıcının yükümlülüğündedir. Malların taşıtılması amacıyla taşıma acentesi ile anlaşarak taşıma bedelini öder.

2-) FCA (FREE CARRIER)

Satıcının yükümlülüğü malı gümrük işleri tamamlanmış bir şekilde alıcı tarafından belirtilen yerde yine alıcı tarafından belirtilen taşıyıcıya teslim etmekle sona erer. Bu andan itibaren malla ilgili tüm masraf ve riskler alıcıya geçer. ‘Taşıcıya Masrafsız’ kuralı ile anılan bu taşıma şeklinde satıcı ihracat için gerekli belgeleri tamamlayarak ilk taşıyıcıya malı ulaştırır. Bu teslim şekli kombine taşımalar da dahil olmak üzere tüm taşıma şekilleri için kullanılabilir. Teslim satıcının mahalli dışında bir yerde gerçekleşiyorsa teslim yerine kadar nakliye ücreti satıcıya ait olarak mal taşınılır, yalnız burada malın taşıcıdan indirilmesi veya boşaltılması alıcıya ait olur.

Burada dikkate değer nokta, malın satıcının adresine ulaştırılmasında, birden fazla taşıma aracı değiştirmesi söz konusu ise satıcı, malın ihracat gümrüğünü ödeyip bu taşıma araçlarının ilkine malı teslim ettikten sonra sorumluluktan kurtulur.

Satıcının Sorumlulukları: Satıcı sözleşme koşullarına uygun olarak malı hazırlayarak, alıcının ülkesinde istenen ve satıcının ülkesinden temin edilmesi gereken belgeleri düzenler ve gümrük masraflarını öder. Malları taşıyıcıya veya taşıma acentesinin gözetimine belirlenen tarihte ve yerde teslim eder. Teslim anına kadar bütün masraf ve riskler satıcının yükümlülüğündedir.

Alıcının Sorumlulukları: Sözleşme koşullarına uygun olarak mal bedelini öder. Belirlenen tarihte ve yerde mallarını teslim alır. Bu andan itibaren bütün masraflar ve risk alıcıya aittir. İthalat ile ilgili belge veya izinleri alarak gümrük vergisi ve masraflarını ödemekle yükümlüdür.

FCA taşıma şeklinin ilerleyen bölümlerde göreceğimiz FOB taşımadan temel farkı, FOB ’da satıcının teslim noktası sadece gemi iken, FCA’ da teslim yeri herhangi bir taşıma aracı olabilir.

3-) FAS (FREE ALONGSIDE SHIP)

Bu terim satıcının yükümlülüğünün, malın gemi doğrultusunda rıhtım veya mavnaya konmasıyla sona erdiğini ifade eder. Mallar gemi rıhtımında ise, yükleme yerine getirerek., Gemi açıkta demirli ise mavnalarla geminin yanına kadar götürülerek teslim edilir. Bu andan itibaren, malla ilgili tüm giderlerle yitik ve hasar rizikolarının alıcı tarafından karşılanması gereği ortaya çıkar. Sadece deniz ve nehir taşımacılığında kullanılır.

Satıcının Sorumlulukları: Satıcı sözleşme koşullarına uygun biçimde malları hazırlar. Alıcının isteği üzerine tüm masraf ve riskler alıcıya ait olmak üzere; alıcının ülkesinde istenen gerekli belgeleri ve benzeri idari ve ticari belgeleri almasında yardımcı olur. Mallar belirlenen limanda, belirlenen tarihte alıcının daha önce belirlediği geminin yanına getirmekle teslim işlemini tamamlar. Bu andan itibaren malla ilgili tüm masraf ve riskler alıcıya geçer. Alıcının isteği üzerine; satıcı masraflar alıcıya ait olmak üzere yükleme belgesinin düzenlenmesini sağlar.

Alıcının Sorumlulukları: Malın yükleneceği geminin ismini, yükleme limanını ve gemiye teslim tarihini belirler ve satıcıya bildirir. İhracat ve ithalat ile ilgili gerekli belgeleri hazırlar, Gümrük masraflarının tümünü öder. Bu terimde malların ihraç işlemleri alıcıya aittir. Alıcının tayin ettiği geminin zamanında limana ulaşamamasından kaynaklı ek giderleri alıcı kendisi karşılar.

4-) FOB (Free on Board)

Gemi bordasında, doğrultusunda teslim anlamına gelir. Mal, satıcı tarafından satış sözleşmesinde belirtilen yükleme limanında geminin bordasına yüklenir. Mallar geminin küpeştesine (güvertesine) geçtikten sonra meydana gelebilecek her türlü hasar, kayıp ve masraflar alıcının sorumluluğundadır. Satıcı ihracat için gerekli tüm belgeleri hazırlar ve malların gümrük işlemlerini tamamlayarak teslim eder.

Satıcının Sorumlulukları: Sözleşmeye uygun olarak malı hazırlar. Belirlenen limanda, belirlenen tarihte alıcının temin etmiş olduğu gemiye yükleme yapar. Alıcının ülkesinde kullanacağı lüzumlu belgeleri hazırlar, gümrük işlemlerini tamamlar. Alıcıya yüklemenin yapıldığını bildirir. Düzenlenen taşıma belgesini ve alıcının ülkesindeki kullanacağı gerekli diğer belgeleri hazırlayarak ödeme şekline göre alıcıya gönderir.

Alıcının Sorumlulukları: Sözleşme koşullarına uygun olarak mal bedelini öder. İthalat için gümrük belgelerini düzenleyerek gümrük işlemlerini tamamlar. Gümrük vergilerini öder. Taşıma acentesi ile anlaşma yaparak navlun bedelini öder. Yükleme limanında mallar geminin küpeştesini geçtikten sonra malla ilgili tüm masraf ve riskler alıcının sorumluluğundadır.

5-) CFR (COST AND FREIGHT)

Bu terim mal bedeli ve navlun anlamına gelir. Bu teslim şeklinde satıcı tüm masraf ve riskleri üstlenerek malları yükleneceği limana kadar getirir. Gümrük işlemlerini yaptırır ve Navlun ücretini ödeyerek yüklemeyi gerçekleştirir. Bu andan itibaren navlun dışındaki malla ilgili tüm masraf ve riskler alıcıya geçer.

Satıcının Sorumlulukları: Satıcı sözleşmeye uygun şekilde malı hazırlar. Alıcının ülkesinde kullanacağı lüzumlu belgeleri hazırlar. Gümrük işlemlerini tamamlar. Taşıma acentesi ile sözleşme yaparak varış limanına kadar olan navlun ücretini öder. Mallar gemi küpeştesini geçtikten sonra navlun dışında meydana gelen tüm masraf ve riskler alıcıya aittir. Satıcı yüklemenin gerçekleştiğini ve muhtemel varış tarihini alıcıya bildirir. Düzenlenen taşıma belgesini ve gerekli diğer belgeleri alıcıya gönderir.

Alıcının Sorumlulukları: Sözleşme koşullarına uygun olarak mal bedelini öder. İthalat için gümrük belgelerini düzenleyerek gümrük işlemlerini tamamlar. Gümrük vergilerini öder. Malları varış limanında boşaltma masraflarını ve liman ücretlerini de ödemek suretiyle gecikmeksizin malını boşaltır. Taşıma süresince malla ilgili olarak yapılmış olan navlun dışındaki bütün masrafları ödemek zorundadır.

6-) CIF (COST, INSURANCE AND FREIGHT)

Mal bedeli, sigorta ve navlun anlamına gelir. Bu teslimde satıcı sigorta primini, navlun ve yükleme masraflarını ve risklerini üstlenerek malları yükleyeceği limana getirir ve gemiye yükler. Satıcı sigorta primini ödemek suretiyle yüklediği mal cinsine uygun olan en dar kapsamlı (asgari) deniz nakliyat sigortasını yaptırır. Mallar gemiye yüklendikten sonra navlun ve sigorta primi dışındaki masraflar ve diğer vuku bulabilecek her türlü (sigorta anlamında) risk alıcıya geçer.

Satıcının Sorumlulukları: Sözleşmeye uygun şekilde satıcı malı hazırlar. Alıcının ülkesinde kullanacağı ve ihracatçının ülkesinden tedarik edilecek belgeleri hazırlar. Gümrük işlerini tamamlar ve gümrük vergilerini öder. Taşıma acentesi ile sözleşme yaparak varış limanına kadar olan navlun ücretini öder. Gönderdiği malın sigortasını yaptırır, sigorta primini öder. Muhtemel varış tarihini alıcıya bildirir.

Alıcının Sorumlulukları: Sözleşmeye uygun olarak mal bedelini öder. İthalat için gerekli gümrük belgelerini düzenleyerek gümrük işlemlerini tamamlar. Gümrük vergilerini öder. Malların varış limanında boşaltma masraflarını ve liman ücretlerini de ödemek suretiyle gecikmeksizin malını boşaltır. Teslim anından sonra navlun ve sigorta primi dışındaki meydana gelen bütün masraflar alıcı tarafından karşılanır.

7-) CPT (CARRIAGE PAID TO)

‘Taşıma ücreti ödenmiş olarak…’ çevrilebilecek bu terim özellikle çok araçlı taşımacılık türlerinde kullanılır. Satıcı varış yerine kadar navlun ücretini ödemekle yükümlüdür. Malları ilk taşıyıcının gözetimine devrettiği andan itibaren malla ilgili bütün risk ve navlun dışındaki masraflar genel bir kural olarak alıcıya geçer. CFR taşıma şeklinden temel farkı malın riskleri ve olası gider artışı alıcının sorumluluğuna mal geminin küpeştesini geçtiği andan itibaren değil, malın ilk taşıyıcıya teslim edildiği andan itibaren geçmesidir.

Satıcının Sorumlulukları: Satıcı sözleşmeye uygun olarak malı hazırlar. Alıcının ülkesinde kullanacağı gerekli belgeleri hazırlar. Gümrük işlemlerini tamamlar. Taşıma acentesi ile sözleşme yaparak varış limanına kadar olan navlun ücretini öder. Malları ilk taşıyıcının gözetimine devrettiği andan itibaren malla ilgili tüm risk ve masraflardan kurtulur. Teslimi gerçekleştirildiği ve muhtemel varış tarihini alıcıya bildirir.

Alıcının Sorumlulukları: Sözleşmeye uygun olarak mal bedelini öder. İthalat için gümrük belgelerini düzenleyerek gümrük işlemlerini tamamlar ve gümrük vergilerini öder. Malların ilk taşıyıcıya tesliminden itibaren navlun dışındaki malla ilgili tüm masraf ve riskler alıcıya aittir. Transit taşıma nedeni ile doğabilecek gümrük masraflarını da alıcı karşılar. Navlun bedeline dahil değilse boşaltma masraflarını öder.

8- ) CIP (CARRIAGE AND INSURANCE PAID TO)

Sigorta dahil taşıma ücreti ödenmiş olarak… anlamına gelen bu teslim şeklinde satıcı, ihraç edeceği malları, ihracat gümrük işlerini tamamlamış, asgari teminat sağlayan bir sigorta yaptırmış olarak nakliye aracına yükler. Satıcı malın varış yerine kadar olan navlun (taşıma ücreti) ücretini de öder. Malların ilk taşıcıya yüklenmesinden sonra ortaya çıkacak tüm masraflar ve riskler alıcıya aittir.

Satıcının Sorumlulukları: Satıcı sözleşmeye uygun olarak malı hazırlar. Alıcının ülkesinde kullanacağı gerekli belgeleri hazırlar. Gümrük işlemlerini tamamlar. Taşıma acentesi ile sözleşme yaparak varış limanına kadar olan navlun ücretini öder. Gönderdiği malın sigortasını yaptırır, sigorta primini öder. Malları ilk taşıyıcının gözetimine devrettiği andan itibaren ilgili risk ve masraflardan kurtulur.

Alıcının Sorumlulukları: Sözleşmeye uygun olarak mal bedelini öder. İthalat için gümrük belgelerini düzenleyerek gümrük işlemlerini tamamlar. Gümrük vergilerini öder. Malları varış limanında boşaltma masraflarını ve liman ücretlerini de ödemek suretiyle gecikmeden malını boşaltır. Teslim anından sonra navlun ve sigorta primi dışındaki meydana gelen bütün masraflar alıcı tarafından karşılanır.

9-) DDP (DELIVERED DUTY PAID)

‘Gümrük resmi ödenmiş olarak teslim’ anlamına gelen bu terim, Satıcı malların ihracat ve ithalat gümrük işlemlerini yapar, gümrük vergilerini öder ve malı alıcının ülkesine kadar taşıma ücretini karşılayarak götürüp teslim eder. EX WORKS satıcının asgari yükümlülüğü ifade ederken, bu terimde satıcının yükümlülükleri azami boyuttadır.

Satıcının Sorumlulukları: Satıcı sözleşmeye uygun malı hazırlar. Kendi ülkesinde ve Alıcı ülkesinde kullanacağı lüzumlu belgeleri hazırlar. İhracat ve İthalat Gümrük işlemlerini tamamlar. Taşıyıcı aracı temin ederek navlun ücretini öder. Teslime kadar malla ilgili bütün masraflar ve riskler satıcıya aittir.

Alıcının Sorumlulukları: Sözleşme koşullarına uygun bir şekilde mal bedelini öder ve malları teslim alır.

10-) DAT (DELIVERED AT TERMINAL)

‘Terminalde Teslim’ terimi, satıcının malları belirlenen varma yerinde veya limanında belirlenen terminalde gelen taşıma aracından boşaltılmış bir şekilde alıcının tasarrufuna bırakmakla malları teslim ettiğini ifade eder. Çoklu taşıma aracı veya vasıta için kullanılabilir. Boşaltma masrafı satıcıya aittir. Tüm gümrük işlemleri, masrafları, gümrükte doğan vergi, resim ve harçlar alıcıya aittir.

Satıcının Sorumlulukları: Satıcı sözleşmeye uygun olarak malı hazırlar.  Satıcı, hasarı ve masrafları kendisine ait olmak üzere, malların ihracı için gerekli her türlü izni alır ve malların ihracı veya teslimden önce başka bir ülkeden geçişi için gerekli gümrük işlemlerini tamamlar. Malların belirlenen terminale kadar taşınması için ücreti mukabilinde taşıma sözleşmesi yapar. Satıcının alıcıya karşı sigorta sözleşmesi yapmak yükümlülüğü yoktur.

Alıcının Sorumlulukları: Sözleşmeye uygun olarak mal bedelini öder. Satıcı her türlü ithalat iznini veya diğer resmi izni alır ve malların ithali için tüm gümrük işlemlerini tamamlar. Malların yukarıda anlatıldığı şekilde teslim edildiği andan itibaren bu mallara ilişkin tüm masraflar alıcının sorumluluğundadır.

11-) DAP (DELIVERED AT PLACE)

‘Belirlenen Yerde Teslim’ terimi, satıcının malları belirlenen varma yerinde gelen taşıma aracından boşaltmadan alıcının tasarrufuna bırakmakla teslim ettiğini ifade eder. Bu taşıma şeklinde boşaltma için hazır bir şekilde nakliye aracının üzerinde mal alıcıya teslim edilir.

Satıcının Sorumlulukları: Satıcı sözleşmeye uygun malı hazırlar. Satıcı, hasarı ve masrafları kendisine ait olmak üzere, malların ihracı için gerekli her türlü izni alır. Satıcı, masrafları kendisine ait olmak üzere, malların belirlene terminale kadar taşınması için taşıma sözleşmesi yapmalıdır.

Alıcının Sorumlulukları: Sözleşmeye uygun olarak mal bedelini öder. Uygulandığı ölçüde, alıcı, hasar ve masrafları kendisine ait olmak üzere, her türlü ithalat iznini veya diğer resmi izni alır ve malların ithali için tüm gümrük işlemlerini tamamlar. Malların yukarıda anlatıldığı şekilde teslim edildiği andan itibaren bu mallara ilişkin tüm masraflar alıcının sorumluluğundadır. Satıcı, malların belirlenen varma yerinde teslim alınabilmesi için gelen taşıma aracından boşaltılması için gerekli masrafları öder.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.